| Nota benen / Spits | Sander Dikhoff *, 9-7-2009 |
Wordt er gediscrimineerd bij examens? Vast wel. Examinatoren zijn ook maar mensen die aardig gevonden willen worden. Althans, sommigen (ik ken er die daar verdacht weinig last van hadden). Hoe dan ook, als sympathie wekken je doel is, dan is je leerling matsen een probaat middel.
Mijn moeder zegt destijds haar rijbewijs te hebben gehaald op de handrem en op haar “spontane glimlach” (lees: lange benen). Ze zal niet de enige zijn. Ach, charme is één van de smeeroliën van de maatschappij. Soepel en prettig. En laten we wel zijn, je gunt iedereen het behalen van een begeerd papiertje.
Er is een keerzijde.
Allereerst is het oneerlijk. De niet-gematste wordt benadeeld. Tsja, het leven is nu eenmaal oneerlijk, hoor ik u denken. Klopt. Maar toch. Juist het feit dat het leven op veel fronten oneerlijk is, geeft extra reden om op die vlakken waar je wel door objectieve toetsing eerlijkheid kunt toepassen, dat dan ook te doen en niet te differentiëren.
Bovendien behelst een diplomapapiertje bewijs voor kennis en kunde. Hoe het papiertje is verkregenwordt niet getoetst. En daarmee kan de gematste moeilijk van de niet-gematste worden onderscheiden (let wel, lange benen zijn verdacht).
In de pers speelt nu een discussie over matsen bij examens. Scholieren van buitenlandse afkomst mogen ’ongestraft meer fouten maken’. Dat is bezwaarlijk voor degenen die op het papiertje vertrouwen. En dat is helemaal niet goed voor de allochtone scholier. Want die kan oplopen tegen de verdenking van het hebben van een tweederangs papiertje en dito kennis en kunde. En als je toch al moet opboksen tegen discriminatie, dan moet je dat er niet bij hebben.
Afschaffen dus die versoepelde regels? Nee, niet doen.
Allereerst gaat het bij het toestaan van meer fouten vooral om spelfouten en niet om inhoudelijke fouten. Dat scheelt nogal. Om maar wat te noemen. In een geschiedenisproefwerk over WOII baart de zin “Hitler is goed” veel zorgen over kennis en kunde, stukken meer dan “Hiedler is goed fout”.
Toch kunnen ook spelfouten flink verwarren. Je zou toch schrikken bij “Obama vol lof over saamhorigheid Europese nazis”.
Hoe dan ook, je wilt niet discrimineren. Maar je wilt getalenteerde mensen ook niet, wegens voor hun functioneren niet belangrijke fouten, in hunambities frustreren en daarmee aan de maatschappij onthouden.
Wat te doen? De versoepelde regeling in het aantal toegestane fouten, schijnt niet rechtsgeldig te zijn. Meer fouten mogen maken mag niet. Maar wat bijvoorbeeld wel mag is, zoals ook voor dyslectici, extra tijd voor het examen Nederlands, met woordenboek. Mooi compromis.