| Misse scène / Spits | Sander Dikhoff *, 12-11-2009 |
Deze week werd in Groningen een “scène” van supporters en politie nagespeeld. Om het watschwung te geven, kregen de figuranten tennisballen om naar de politie te gooien.
Op een gegeven moment waren de tennisballen op. Shit, en nu? U raadt het al, een aantal figuranten ging vrolijk verder met stenen. Het liep uit de klauwen en de oefening werd gestaakt.
Hoe verwordt een spel tot heuse rel? Twee mogelijkheden.Of de figuranten hadden het spelletje niet helemaal goed begrepen óf ze hadden het wel begrepen maar verloren in het vuur van de strijd de realiteit uit het oog. Of beter gezegd, ze verloren de vooropgezette waan uit het oog en schoten in een niet bestaande realiteit. Men leefde zich zo in dat het onechte echt werd.
Is dat gek? Nee, inleven in je rol is normaal, gaat vanzelf. Als ik in de auto zit, leef ik me (onbewust) heel goed in in de rol van automobilist en erger ik me bijvoorbeeld aan al die fietsers. Als ik tien minuten later op mijn fiets zit, erger ik me dood aan al die auto’s.
Misschien ben ik al te opportunistisch. Advocaatdeformatie wellicht. Als twee partijen ruziehebben, dan ben ik zeer stellig voor de standpunten van degene die me het eerste belt.
Maar goed. De oefening in Groningen deed me denken aan het gevangenisexperiment aan de Stanford universiteit. U kent het vast. De studenten die meededen, werden willekeurig verdeeld in pseudo-gevangenen en pseudo-bewakers. Hun werd niet verteld hoe ze hun rol moesten invullen, dat mochten ze helemaal zelf weten.
En dat heeft men geweten. Het liep volledig uit de hand. Het experiment werd voortijdig afgebroken. De bewakers proefden de macht en werden hard en sadistisch. Gevangenen moesten bijvoorbeeld met hun nagels aangekoekte poep van wc’s krabben.
En dat is één van de prachtige scènes in de film Das Experiment (2001). Gebaseerd op Stanford. Destijds gezien en door bovenstaande weer in mijn gedachten. Interessant en heftig. Gaat dat zien.