| Copy copy / Spits | Sander Dikhoff *, 15-1-2009 |
Fuck copyright. Aldus Girl Talk, muzikant/producer. Girl Talk maakt liedjes op basis van liedjes van anderen. Het ouderwetse knip en plak. Hij heeft bijvoorbeeld een liedje met wel twintig stukjes van onder andere Beyoncé, Elton John en AC/DC.
Samplen in optima forma. Zelf noemt hij het mashups. Klinkt best artistiekerig. En nieuw ook, maar vroegernoemden ze dat gewoon een medley en dan is het meteen een stuk minder hippig (Chiel Montagne, kom d’r maar in).
Hoe dan ook, Girl Talk samplet zonder toestemming van de rechthebbenden en zonder te betalen. Tsja, en damagnie. Want de componist, tekstschrijver en uitvoerend artiest van een liedje hebben rechten, al dan niet vergeven aan zogenaamde collecting societys en/of publishing companies.
De regisseur Brett Gaylor breekt een lans voor types als Girl Talk. In een prijswinnende (IDFA) documentaire houdt Gaylor een vlammend betoog tegen de verlammende werking van de huidige copyright-wetgeving. Hij vindt niet dat we ons zorgen moeten maken over de rechthebbenden maar juist over bescherming van het publieke domein.
Wat betreft sampling zit er best wat in wat hij zegt. Samplen en mash-uppen verrijken de muziek. En als toestemming vragen onbegonnen werk is of het plaatje door afkoop van alle rechten honderd euro moet gaan kosten, dan houdt het op en dat is inderdaad een verliesvoor muziek en haar liefhebbers.
Maar laten we het niet overdrijven. Gaylor vindt namelijkdat alle culturele uitingen onmiddellijk tot het publieke domein moeten behoren. Dat is de enige manier om de cultuur levensvatbaar te houden. Nou, ik vind het prachtig. Weg met copyright. Afschaffen dat hele intellectuele eigendom. Achterhaald concept ook, privéeigendom. Gewoon alles in het publieke domein. Geen gezeik, iedereen rijk.
Maar waar hebben we die theorie eerder gehoord? Rusland? Dat gezellige ’alles voor iedereen’ is toch niet helemaal geslaagd gebleken. Waar liep het ook alweer op spaak? O ja, als de vruchten van je inspanningen meteen publiek bezit worden, verliezen veel mensen deprikkel om initiatief te nemen. Dan blijven de handen in de mouwen. Blijft iedereen in zijn nest liggen, zeg maar.
En om die prikkel gaat het hier ook. Stel dat je de moeite hebt genomen om een boek te schrijven. Vervolgens mag iedereen het overtypen, laten drukken en verkopen zonder dat je er ooit één piek voor krijgt. Prikkelend tot nog een boek? Dacht het niet. Want waar koop je dan je boterhammen mee. Slecht plan dus van Gaylor. Het klinkt geinig allemaal, maar het is de dood aan creatie. Graag wel je koppie blijven gebruiken.